Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum (SSVD) Nedir?
SSVD doğum, sezaryen sonrası vajinal doğumun kısaltılmış halidir. Eskiden önceki doğumunda sezaryen ile doğum yapmış kadınlarda sonraki doğumların da sezaryenle olması gerektiğine yönelik bir görüş vardı. Yani: Bir Sezaryen, hep sezaryen denilirdi. Ancak son zamanlarda sezaryenden sonra normal doğum yöntemi popülerleşmeye başladı. Bu konuda halk arasında çok önemli yanlış inanışlar bulunuyor. Sezaryen ile doğum yapan annelerde daha sonraki hamilelik dönemlerinde normal doğum yapılamayacağı düşüncesi yanlıştır.
Sezaryen Sonrası Normal Doğumun Riskleri Nelerdir?
İri bebek, 40 yaşından büyük anne ve annenin kilosunun 90’ın üzerinde olması gibi bazı faktörler SSVD başarısını düşürmektedir. SSVD’nin en önemli riski; Rahimde yırtılma (rüptür), riskidir. Rüptür olursa sonuçları anne kaybı , bebek kaybı , bebeğin oksijensiz kalması …gibi ağırdır. Doğumlarda rüptür oranları şöyledir:
*Normal doğum ( önceden hiç rahim ameliyatı yok): 1/33000
*Sezaryen sonrası vajinal doğum (suni sancı yok): 1/200
*Sezaryen sonrası vajinal doğum (suni sancı kullanılırsa): 1/100
* Sezaryen sonrası vajinal doğum (doğum suni sancı ile başlatılırsa): 1/43
*Oluşabilecek rahim yırtılması sonucu bebek ölümü %30, anne ölümü %1-2
Bir kadının SSVD girişiminde bulunup bulunmayacağını belirleyen faktörler şunlardır:
- Doktor daha önce SSVD denemiş ve hastalarında komplikasyon yaşamışsa veya SSVD konusunda hiç tecrübesi yoksa; SSVD konusunda çekimser ve isteksiz davranabilir. SSVD yapmak isteyen kadınlar, hekim seçiminde bunu göz önünde bulundurmalıdırlar. Doktorlarıyla bu konuyu görüşmelidirler.
- Uluslararası kılavuzlar SSVD için bir doğum uzmanı, anestezi uzmanı ve tüm aktif doğum fazında 24 saat acil sezaryen yapma imkanı olan bir merkez , acil kan nakli imkanı ve hem yenidoğan – hem yetişkin yoğun bakımı bulunması gerektiğini belirtmektedir. Akademik merkezler ve büyük hastaneler genellikle bu tür hizmetlere sahiptir. Ancak, daha küçük hastaneler bu haklı gereklilikleri sağlayamayabilir. Yani SSVD deneme kararında hastane de belirleyici bir faktördür.
- Önceki doğumun sezaryen ile sonuçlanma nedeni sonraki gebelikte de tekrarlanıyorsa (örneğin, çok küçük maternal pelvik boyutlar), SSVD denemek tavsiye edilemez. Bu hem anne hem de bebek için tehlikeli olabilir.
- Bazı kadınlar önceki sezaryen doğumundaki uterus kesisi enine doğru bir kesi olmadığı için SSVD’a uygun olmayabilirler. Önceki uterus kesisinin dikey olduğu durumlarda veya myomektomi geçmişi varsa vajinal doğum girişiminde bulunmak uterus skar ayrımı ( rüptür) ve buna bağlı artan fetal ve maternal ölüm için daha büyük bir riskle ilişkilidir
- Kadınlara, önceki sezaryeni takiben vajinal doğum denemenin riskleri konusunda bilgi verilmelidir. Rahim yırtılması(rüptür), uterus insizyonunun enine kesi ile yapıldığı sezaryenlerden sonraki vajinal doğumlarda düşük oranda gözlenen bir komplikasyon olsa da hastaya bu konuda bilgilendirme yapılması önemlidir.
- SSVD deneyen kadınlar doğum sırasında yakından izlenmelidir. Uterus rüptürünü belirtilerini tespit etmek zor olabilmektedir. Fetal kalp hızında hızlı bir değişiklik veya zaman zaman kasılma kaybı tespit etmek uterus rüptürünün ilk belirtileri olabilir.
- SSVD için bir diğer önemli kriter de tabi ki anne adayının istekli olmasıdır.
Sezaryen sonrası vajinal doğum deneme kararı ciddi bir karardır ve hasta-doktor arasında bu seçeneğin tam olarak tartışılmasından sonra verilmelidir.
Sezaryen Sonrası Vajinal Doğumun Faydaları Nelerdir?
- Sezaryende özellikle de tekrarlayan sezaryenlerde en büyük endişe plasenta yerleşim problemleri ve nadir görülen ama çok tehlikeli sonuçları olabilen pıhtı atma olasılığıdır. Plasentanın doğum kanalını tıkaması ve plasentanın rahime aşırı yapışması nedeniyle sezaryen sırasında rahmin alınma olasılığı vardır. Yine bir ameliyat olması nedeni ile beyin, kalp ve akciğerlere pıhtı atması olasılığı vardır. Özetle anne ölüm olasılığı sezaryende daha yüksektir.
- Sezaryen sonrası ya da ilk kez gerçekleşen vajinal doğumun faydaları aşağıdaki gibi özetlenebilir:
- Anne ölümü daha azdır.
- Enfeksiyonlar veya kan pıhtısı atması (kalp, beyin ve akciğere) gibi komplikasyonların riski daha düşüktür
- Doğum sonrası iyileşme ve hastanede kalış süresi daha kısadır
- Gelecekteki gebeliklerde gerçekleşebilecek problemler daha az görülür.
- Doğumdan sonra bebeğe fiziksel olarak daha hızlı bakım verilebilir
- Vajinal yolla doğan bebeklerin solunum problemleri riski daha düşüktür
- Vajinal doğum, bebeği emzirmeye başlama ve devam etme şansını artırır. Süt verme problemleri daha az görülür.
- SSVD ile normal vajinal doğum arasında birkaç uygulama farkı dışında önemli bir fark yoktur.
- SSVD’de daha çok doğumun yani kasılmaların kendiliğinden başlaması tercih edilir. Bunun nedeni suni sancının rahim yırtılması riskini az da olsa arttırmasıdır.
Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum Başarısı
Sezaryen sonrası vajinal doğum uygun seçilmiş vakalarda bile başarı oranı %60-80 arasındadir. Rüptür riskini azaltan veya artıran etmenler de vardır. Şöyle ki önceden normal doğum yapmış olmak, gebelikler arası uzun dönem olması ve erken doğum riski azaltır. Tersine birden fazla sezaryen geçirmiş olmak, önceki doğumda cerrahi enfeksiyon yaşamış olmak, gebeliklerin arasının kısa olması, doğumun ilaçla başlatılması ise riski artırır.